محیط بان

به گفتۀ محمدی‌زاده، براي اين تبادل قرار شده تا «روسيه تمام آزمايش‌هاي لازم براي سلامتي ببرها را انجام دهد و گواهي سلامت آنها را تهيه و شناسامه صادر كند.»

هرچند محمدی‌زاده اقدامات برای آزمایش سلامتی ببرهای را «انجام شده» عنوان کرده، با این جال گفته است: اين آزمايش ها به روش كشت بافت انجام مي شود ازاين رو تا حدودي زمانبر است در نتيجه انجام آنها و صادر شدن جواب حدود سه ماه زمان برد. او همچنین دربارۀ مکاتبات رسمی و تشریفات بین‌المللی این مبادله گفته است: بعد از اين روس‌ها اعلام كردند كه به گواهي اتحاديه بين‌المللي حفاظت از طبيعت ( IUCN ) نياز دارند كه چند روز پيش نيز اين گواهي به آنها داده شد و هم اكنون طرف روسي در تلاش براي تهيه هواپيماي ويژه براي انتقال ببرها به ايران است.

«میانکاله کاملاً آماده است»

محمدي زاده همچنین «زیستگاه» ببرهای روسی در پناهگاه حیات وحش میانکاله را «كاملا آماده پذيرش» این ببرها اعلام کرده و گفته است: سازمان محيط زيست اصرار دارد اين جابه جايي تا قبل از تابستان 92 انجام شود و طرف روسي هم اعلام كرده است حتما تا قبل از تابستان اين كار انجام مي شود.

به نظر می‌رسد مقصود رئیس سازمان حفاظت محیط زیست از «زیستگاه» ببرها در میانکاله، «محل نگهداری» آنها باشد که ساخت و تکمیل آن اوایل سال گذشته به پایان رسیده است. «اصغر محمدی فاضل»، معاون محیط طبیعی سازمان حفاظت محیط زیست، در اسفندماه سال گذشته گفته بود: «ما از لحاظ تئوري مي گوييم اين فضا براي دو ببر فراهم شده است ولي از نظر عملي بايد طرف روسي نظر بدهد كه مي شود ببر بيشتر در آن نگه داري شود يا خير؟» با این حال او با نام بردن از «پناهگاه حیات وحش سمسکنده» به عنوان «سایت جایگزین» از آمادگی دریافت «دو جفت ببر» خبر داده بود.

«احیای ببر مازندران»؛ پروژه‌ای جنجالی

در زمستان 1388، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست و وزیر محیط زیست کشور روسیه، طی یک تفاهم‌نامۀ دوجانبه توافق کردند تا در قبال تحویل «شش» پلنگ ایرانی، «شش» ببر سیبری به ایران منتقل شوند.

اولین سری مبادله در اردیبهشت ماه 1389 در تهران انجام شد و هیئت روسی با تحویل یک جفت ببر سیبری نر و ماده در باغ وحش ارم تهران، دو پلنگ ایرانی ماده را در پارک پردیسان تحویل گرفتند.

هرچند که مسئولان سازمان حفاظت محیط زیست در مراسم تحویل ببرها در باغ وحش ارم، اخباری مبنی بر «باردار بودن ببر ماده» و «انتقال ببرها تا پایان خردادماه 89 به میانکاله» را در جمع خبرنگاران اظهار کردند اما این ببرها مدتی بیش از هفت ماه را در باغ وحش ارم تهران ماندند تا اینکه در نهم دی‌ماه 1389 ببر نر بر اثر بیماری «مشمشه» جان داد. این خبر تبدیل به یکی از جنجالی‌ترین اخبار در حوزۀ محیط زیست در چند سال اخیر شد. پس از این واقعه، باغ وحش ارم برای مدتی تعطیل شد، این شیرهایی که در این باغ‌وحش نگهداری می‌شدند همگی معدوم شدند و ببر ماده نیز که در آن زمان احتمال ابتلای آن به مشمشه می‌رفت به قرنطینه سپرده شد. بعدها خبر ابتلای ببرماده به مشمشه نیز توسط سازمان دامپزشکی کشور تایید شد و این سازمان حکم معدوم سازی ببر ماده را به سازمان حفاظت محیط زیست داد. از آن زمان تاکنون، به غیر از «اخبار سلامتی ببر ماده» هیچ خبر و تصویری از این ببر توسط سازمان حفاظت محیط زیست منتشر نشد تا جایی که حتی محل نگهداری آن نیز مخفی ماند.

از سوی دیگر، از زمستان 1388 تا کنون و با وجود گذشت بیش از دو سال از توافق دو کشور ایران و روسیه مبنی بر انتقال چهار ببر و پلنگ دیگر، هیچ مبادلۀ دیگری انجام نشد.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، مردادماه امسال در جمع خبرنگاران در شهر ساری از انتقال ببر سیبری به میانکاله در «زمستان 1391» خبر داده بود. او گفته بود: «قرار بود ببرهای روسی در اوایل بهار (91) منتقل شوند اما با نظر کارشناسان و اینکه ببر به گرما حساس است در زمستان منتقل می‌شود.» با این حال، با توجه به نظر کارشناسان، ببر ماده سیبری هنوز به میانکاله منتقل نشده و ببرهای جدید نیز در بهار امسال تحویل ایران خواهند شد و این زمان، برای انتقال ببرها به میانکاله مناسب نیست.

هنوز برنامه‌ی سازمان حفاظت محیط زیست برای پروژه‌ای که با نام «احیای ببر مازندران» از آن یاد می‌شود و هدف آن احیای گونۀ منقرض شدۀ «ببر هیرکانی» در شمال ایران بود، مستنداتی منتشر نشده است.  

با این حال روسیه، هدف از دریافت پلنگ را احیای نسل پلنگ ایرانی در منطقۀ قفقاز اعلام کرده و این پروژه به رغم فرازونشیب‌های فراوان با همکاری متخصصان این کشور و چند متخصص بین‌المللی در حال انجام است.

روسیه در سال آیندۀ میلای (2014) میزبان «المپیک زمستانی سوچی» که نماد این رقابت‌ها نیز «پلنگ» مشخص شده است. همین انتخاب نماد برای رقابت‌های المپیک، بهانۀ اصلی آغاز پروژۀ احیای پلنگ در قفقاز است که برای این کار برنامه‌ریزی‌های گسترده‌ای توسط کشور روسیه انجام شده است.